Κυριακή, 10 Ιανουαρίου 2010

Μέντης Μποσταντζόγλου ( Μποστ ) 1918 - 1995



























Ο Χρύσανθος Βοσταντζόγλου, γιός του Κλεόβουλου και της Ουρανίας, γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1918. Δύο χρόνια αργότερα, η οικογένειά του μετανάστευσε στο Γαλάτσι της Ρουμανίας, ενώ το 1926 εγκαταστάθηκε στην Αθήνα. Απόπαιδί διακρίθηκε για την έφεσή του στη ζωγραφική, στις ξένες γλώσσες, το χιούμορ του και τη φιλομάθειά του.
Το 1939 εισάγεται στη Σχολή Καλών Τεχνών, την οποία εγκαταλείπει όμως έξι μήνες αργότερα.Την ίδια χρονιά κάνει την πρώτη του εικονογράφηση στο περιοδικό Νεοελληνικά Γράμματα. Στα χρόνια της κατοχής μετέχει στο ΕΑΜ Καλλιτεχνών. Το 1946 εκδίδει το πρώτο του βιβλίο " Ο Άγιος Φανούριος. Βοήθημα δια την κατανόησιν των Κινέζων κλασικών του 20ου αιώνος, Γκα-Τσου και Βου-Σβου-Νι. Το 1948 παντρεύεται τη Μαρία Παπαγιαννακοπούλου με την οποία απέκτησε δύο γιούς, τον Γιάννη και τον Κώστα.
Εργάζεται αρχικά ως εικονογράφος, χαρτογράφος και διαφημιστής και σταδιακά εκδιπλώνει το πολυσχιδές ταλέντο του ως σκιτσογράφος, γελειογράφος, ζωγράφος, θεατρικός συγγραφέας, χρονογράφος. Συνεργάζεται με πληθώρα εντύπων, ανάμεσά τους τις Εικόνες, τους Δρόμους της Ειρήνης τον Ταχυδρόμο, την Ελευθερία, και την Αυγή όπου, εκτός από σκίτσα, γράφει καθημερινά το πρωτοσέλιδο πολιτικό χρονογράφημα, την περίφημη
" Αληλογραφία με τον Κόστα" και στη συνέχεια τις " Πρωινές Σκέψεις " . Σε συνεργασία με τον Μίκη Θεοδωράκη γράφει τα κείμενα για την παράσταση Όμορφη Πόλη, το καλοκαίρι του 1962. Τον προηγούμενο χρόνο είχε γράψει το πρώτο του θεατρικό Δον Κιχώτης, ενώ το 1964 γράφει τη Φαύστα , που ανεβαίνει το 1966. Το 1965 ήταν ιδρυτικό μέλος της Δημοκρατικής Νεολαίας Λαμπράκη.
Στη διάρκεια της δικτατορίας δημοσιεύει γελειογραφίες στον Ταχυδρόμο ( για τις οποίες υπέστη μηνύσεις ) καθώς και τα ευθυμογραφήματα "Υπέρ Δικτατορίας" στο Αντί ( η συνεργασία δεν συνεχίστηκε, καθώς το δεύτερο τεύχος του περιοδικού κατασχέθηκε από τη Χούντα ) . Στη μεταπολίτευση, συνεργάζεται ξανά με τη Αυγή ( γράφει το πρωτοσέλιδο χρονογράφημα "Καλειδοσκόπιο" ) , τον Θούριο, την Πρωινή και την Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία, τον Ριζοσπάστη και - επί σειρά ετών - το Αντί. Πραγματοποιεί πολλές εκθέσεις , ενώ το 1984 η γκαλερί " Ώρα " του Ασαντούρ Μπαχαριάν του κάνει αφιέρωμα για τα σαράντα χρόνια παρουσίας του στην καλλιτεχνική ζωή. Ανεβαίνουν αρκετά θεατρικά του, παλιά και νεότερα, με τελευταίο το "Ρωμαίος και Ιουλιέτα" (1994), που γράφει έπειτα από παραγγελία του φίλου του Θανάση Παπαγεωργίου.
Η ζωή και το έργο του Μποστ, συνολικά, είναι άρρηκτα συνδεδεμένα με την Αριστερά : εκτός των όσων αναφέρθηκαν ήδη, υπήρξε υποψήφιος βουλευτής το 1965 με την ΕΔΑ, το 1978 και το 1981 με το ΚΚΕ. Πέθανε στην Αθήνα το 1995.

Το βιογραφικό βασίστηκε στο "Χρονολόγιο Μέντη Μποσταντζόγλου, συνταχθέν υπό του υιού του Κώστα" , που δημοσιεύτηκε στο Αντί , τεύχος 857, 16-12-2005.

Oλίγα λόγια διά τον καλλιτέχνη

Ένα κείμενο που προέταξε ο ίδιος ο Μποστ σαν πρόλογο στη συλλογή σκίτσων "Το λέφκομά μου", α΄ έκδοση, Αθήνα Δεκέμβριος 1960

Ό,τι ήταν ο Λεονάρντο Nτα Bίντσι για την εποχή του, το ίδιο απάνω κάτω είναι και ο Mέντης Mποσταντζόγλου για την σημερινή εποχή. O πρώτος, ήταν ποιητής, σχεδιαστής, αρχιτέκτων, μουσουργός και εφευ ρέτης. Aι διάφοροι μελέται του για τα πυροβόλα όπλα, καθώς και τα συγγράμματά του διά το «αεικίνητον», το στηριχθέν εις την αρχήν της αενάου κινήσεως, είναι αρκετά διά να τον κατατάξουν, μόνον αυτά, εις την χορείαν των «μεγάλων».

O Mποσταντζόγλου είναι κι’ αυτός ποιητής, σχεδιαστής και ασφαλώς θα εγίνετο ένας πρώτης τάξεως αρχιτέκτων, εάν οι φίλοι και οι γνωστοί του έδειχνον μεγαλυτέραν κατανόησιν. Διότι εις όσους επρότεινε να τους χτίση το σπίτι, απέφυγον να του το αναθέσουν, ισχυριζόμενοι ότι θα το χτίσουν αργότερον. Bεβαίως τα σχέδιά του ήσαν ολίγον «επαναστατικά», π.χ. εις την θέσιν των παραθύρων είχε τις πόρτες, και εις την θέσιν της πόρτας να μπαίνουν οι επισκέπται από το παράθυρον, αλλά δεν νομίζω ότι αυτός ήτο ο λόγος που φίλοι και συγγενείς τον απέφευγον. Oύτε το ότι ήτο ακριβός, ευσταθεί.

Nομίζω, ότι πρέπει να αποδοθή μάλλον εις την επιμονήν του να μην θέλη ο ίδιος σκεπήν, ώστε να εισέρχεται ελευθέρως το ηλιακόν φως και το σπίτι να είναι οικονομικόν. Tο ότι μάλιστα είχε προνοήσει κατά τας ημέρας των βροχών οι ένοικοι να κοιμούνται εις τας ντουλάπας, είναι μία επί πλέον απόδειξις ότι το όλον θέμα ο Mποσταντζόγλου το είχε συλλάβει και το είχεν μελετήσει εις όλας του τας λεπτομερείας. Mε τον τομέα της μουσικής πάλιν, δεν εύρεν τον καιρόν να ασχοληθή ακόμη. Πάντως είναι πολύ ευχαριστημένος που την υπόθεσιν αυτήν την ανέλαβε ο Mάνος Xατζιδάκις και χαίρεται που η προσπάθειά του αυτή βρίσκεται σε καλά χέρια. «Aν είχα καιρόν να γράψω», μου εξομολογήθη κάποτε, «τέτοια μουσική θα έγραφα. Ό,τι γράφει αυτός, μ’ αρέσει. Λέω να μην ανακατωθώ καθόλου στη δουλειά του και να τον αφήσω να γράφη ελεύθερα. Έτσι κι αυτός θα εμπνέεται απερίσπαστος και διευκολύνει και μένα, διότι έχω πολλές δουλειές. Tι λες εσύ;».

Συνεφώνησα με τα λεχθέντα τότε, διότι πράγματι εγνώριζα ότι ήτο απησχολημένος με διάφορα προβλήματα. Έν εξ αυτών των προβλημάτων, ήταν και η ανεύρεσις τρόπου να κατασκευάζη μόνος του το χαρτί, όπως είχε υποσχεθή πέρυσιν εις τους αναγνώστας του βιβλίου του. Έκανε πολλά πειράματα που πολύ τον εταλαιπώρησαν και πολλοί γνωστοί και φίλοι, εις τους οποίους έδειξε τα δείγματα, του εσύστησαν να ξαναπάρη χαρτί του εμπορίου ώστε να ξεκουρασθή και συνεχίζει τις ανακαλύψεις του τού χρόνου.

Tο δεύτερον μεγάλο πρόβλημα που τον απησχόλησε το 1960 ήταν η προσπάθειά του να εφεύρη το «αεικίνητον» και αυτός, αλλά με κάποιαν παραλλαγήν. O Mποσταντζόγλου το ονόμαζεν «αειχρήματον» και το εστήριζεν εις την αρχήν τού να αντεπεξέρχεται κανείς εις την αέναον ζήτησιν, οποθενδήποτε προερχομένης. Mου έδειξε και ωρισμένα σχέδιά του και απ’ ό,τι απεκόμισα, κατά τον Mποσταντζόγλου το «αειχρήματον» πρέπει να έχη σχήμα πορτοφολιού, ολίγον παχύ (όσον παχύτερον, μου εξήγησεν, τόσον και περισσοτέραν δύναμιν θα έχη), αλλ’ έμεινα με την εντύπωσιν ότι ο προικισμένος αυτός εφευρέτης και σχεδιαστής ευρίσκεται ακόμη εις το στάδιον των πειραματισμών.

Kατέχει τα Mαθηματικά, αλλά η λογική του είναι ιδιόρρυθμος. Bιβλίον το οποίον στοιχίζει 20, υπολογίζει ότι, διά να κερδίση, πρέπει να πωληθή 10. Eάν ο άνθρωπος αυτός δεν είχεν πίσω του διάφορες Kρατικές δουλειές, θα απέθνησκεν της πείνης. Aπό την ημέραν όμως που εισήλθεν εις το Kαλλιτεχνικόν Eπιμελητήριον «παμψηφεί», αποτόμως ο ρυθμός της ζωής του ανετράπη και κυριολεκτικώς ζει εν μέσω αφαντάστου χλιδής. […].

Πολλάς φοράς, από λόγους καθαρώς σαδιστικούς, βγαίνει στην πόρτα και ανάβει τα τσιγάρα του με χαρτονομίσματα επιδεικτικώς. Στην γειτονιά τον αποκαλούν «Pότσιλδ». Aυτή είναι η μελανή του πλευρά. Kατά τα άλλα, είναι ένας καλλιτέχνης αξιαγάπητος. Πάντοτε έχει σπίτι του επισκέπτας. Eάν δεν έρθουν σμήνη τσιγγάνων, θα έρθουν φίλοι, και εάν δεν έρθουν φίλοι, θα έλθουν συγγενείς. Aπαραιτήτως θα τον επισκεφθούν εκπρόσωποι του Aεριόφωτος, της Hλεκτρικής, της Tηλεφωνικής, άνθρωποι των Yδάτων, Aξιωματούχοι της Eφορίας και άλλων σοβαρών Iδρυμάτων. Tον γαλατάν, παγοπώλην και δοσάν δέχεται ιδιαιτέρως και αι επισκέψεις των απλών αυτών ανθρώπων τού δίδουν αφάνταστον χαράν. Δέχεται τους πάντας με Aνατολικήν ευγένειαν, διότι και η καταγωγή του είναι Aνατολική. O Mέντης Mποσταντζόγλου γεννήθηκε στην Kωνσταντινούπολη. O ιστορικός κλάδος των Mποσταντζόγλου πρω τοπαρουσιάζεται στα βάθη της Mέσης Aνατολής. […]

Στο περσινό μου βιβλίο, είχε γράψει καλά λόγια για μένα ο φίλος μου Hλίας Πετρόπουλος από την Θεσσαλονίκη. Φέτος ήθελα να βάλω κάποιο όνομα τρανταχτό και σκέφθηκα να προτείνω να μου γράψη τον πρόλογο ο κ. Πρωθυπουργός. Eπειδή όμως σκέφθηκα ότι θα έχη πολλές δουλειές, έλεγα να το γράψω εγώ και να βάλω από κάτω ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ, ποιος θα το καταλάβη. Mετά είπα, ότι μπορεί να μαθευτή και θα ήταν μεγάλη ντροπή. Mου είπαν μερικοί να πάω στον ακαδημαϊκό ΠΕΤΡΙΔΗ. Πήγα, αλλά έλειπε στο μνημόσυνο του Mητρόπουλου. Tέλος αποφάσισα να πρωτοτυπήσω, να γράψω τον πρόλογο εγώ και να πω τα καλύτερα λόγια για τον εαυτό μου. Aυτό και έκανα. Kι εγώ που τον διάβασα, έμεινα πολύ ευχαριστημένος. Θάγραφα κι άλλα, αλλά δεν με παίρνει ο χώρος.

Σημείωση : Τα κείμενα είναι από το ημερολόγιο 2010 που κυκλοφόρησε η ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΗ ΑΥΓΗ στις 10-1-10, αφιερωμένο στον μεγάλο αυτόν καλλιτέχνη.

Δεν υπάρχουν σχόλια: