Παρασκευή, 19 Φεβρουαρίου 2010

Ο ρεαλισμός του Leon Levinstein

O Leon Levinstein γεννήθηκε στη Δυτική Βιρτζίνια το 1910 και πέθανε στη Νέα Υόρκη το 1988. Είναι σημαντικός εκπρόσωπος της Νεοϋορκέζικης Σχολής στη φωτογραφία. Υπήρξε μαθητής τριών διάσημων δασκάλων-φωτογράφων: του Alexei Brodovitch, της Lisette Model και του Sid Grossman, ενός πολιτικά στρατευμένου Νεοϋορκέζου φωτογράφου. Μεγάλο μέρος του έργου του τραβήχτηκε στη διάρκεια των μοναχικών περιπάτων του στις γειτονιές της Νέας Υόρκης. Υπήρξε ένας καλλιτέχνης που έμεινε προκλητικά αδιάφορος σε κάθε προσπάθεια δημοσιοποίησης της δουλειάς του. Στην πραγματικότητα –συνεπής ως προς τον τρόπο ζωής του- αναπαριστούσε την προσωπική του βιογραφία.


Η Νέα Υόρκη ήταν η επικράτειά του. Για τον Levinstein η ανθρωπότητα δεν είναι παρά άνδρες και γυναίκες ριγμένοι και πολλές φορές εγκαταλειμμένοι μέσα στο αστικό σύμπαν. Υπήρξε ένας φωτογράφος δρόμου με όλη τη σημασία του όρου, που αναζητούσε τα θέματά του στη ζωντανή σκηνή των δρόμων της Νέας Υόρκης. Οι λήψεις του δεν είναι ηθογραφικές. Αντίθετα, μας διδάσκει ότι η στιγμή που συλλαμβάνει θα έχει συγκεκριμένα χαρακτηριστικά όπως η δύναμη, η δραματικότητα αλλά και η αγριάδα. Τη στιγμή που στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού ο ανθρωπισμός αποτελούσε την κυρίαρχη τάση έχοντας ως στόχο του τη λυρική έκφραση του συναισθήματος -όπως για παράδειγμα συμβαίνει στη γαλλική σχολή με τον Edouard Boubat και τον Willy Ronis- το έργο του Levinstein διηγείται μια διαφορετική ιστορία.

Ο Levinstein ξεκινάει συνήθως από ένα θέμα που παρέμεινε για μεγάλο χρονικό διάστημα αγαπητό στη φωτογραφική δημοσιογραφία, την αποτύπωση της καθημερινής δράσης μέσα στην πόλη. Αυτός, όμως, προχωρά περισσότερο θίγοντας, ανάμεσα στα άλλα, τα ζητήματα της περιθωριοποίησης ατόμων και ομάδων αλλά και της εβραϊκότητας. Διηγείται μια παράλληλη ιστορία που πλησιάζει όχι μόνο τους διαβάτες των μεγαλουπόλεων αλλά, κυρίως, αυτούς των πιο λαϊκών συνοικιών. Ο Levinstein ανέπτυξε έναν δικό του τρόπο να φωτογραφίζει τη δράση στον δρόμο. Έναν τρόπο που χαρακτηριστικά του είναι η υπερβολική ειλικρίνεια και αμεσότητα, χωρίς όμως αυτές οι φωτογραφίες να χάνουν σε καλαισθησία. Στην πλειοψηφία τους οι ήρωές του είναι άντρες μεσήλικες, φτωχοί και ακαλαίσθητοι. Αποφεύγει τον μεγαλύτερο κίνδυνο που ελλοχεύει σε αντίστοιχα θέματα, που δεν είναι άλλος από την επίκληση του συναισθήματος αλλά και την αναφορά στο σύνθημα και στην ιδεολογία. Αρνείται αυτήν την προσέγγιση αφού για τον Levinstein, η φτώχεια και η εγκατάλειψη εκφράζονται σαρκικά. Η σάρκα απεικονίζει την ουσία των πραγμάτων και οι διάφορες καταστάσεις του ανθρώπου δεν είναι παρά σαρκικές καταστάσεις. Δεν θα διστάσει να φωτογραφήσει ένα ανθρώπινο σώμα που οδηγείται στην πραγμότητα θυμίζοντας τις αντίστοιχες φωτογραφίες-αρχεία του Μπόρις Μιχαήλωφ. Σε πολλές από τις λήψεις του, η ανθρώπινη σάρκα παρουσιάζεται χωρίς κομψότητα και χάρη, αλλά δείχνεται αφτιασίδωτη, σχεδόν με έναν ζωώδη τρόπο. Μια από τις πιο διάσημες φωτογραφίες του δείχνει έναν παχύ άνδρα από πίσω, τα χέρια του είναι γεμάτα τατουάζ και η τεράστια πλάτη του σκεπάζει ολόκληρη τη φωτογραφία.



Για να συλλάβει τον μεταβατικό χαρακτήρα της σύγχρονης ζωής φωτογραφίζει με ό,τι διαθέσιμο φωτισμό έχει μπροστά του, κάνοντας λήψεις που εμπεριέχουν -από την πλευρά του θέματος- το τυχαίο, δημιουργεί λήψεις που γίνονται δυσδιάκριτες, πολλές φορές εκτός εστίασης. Συλλαμβάνει πρόσωπα, σκιές, μέρη σωμάτων σε εφήμερες στιγμές που δεν περιέχουν ίχνος συναισθηματισμού. Γιατί ο ρεαλισμός δεν πρέπει να έχει συναίσθημα. Δεν επιδιώκει να καταστήσει αυτά τα λαϊκά ενσταντανέ μνημειακά. Παρατηρεί πως αυτές οι φωτογραφίες περιλαμβάνουν χαμένες στιγμές που ποτέ δεν εγράφησαν στη συνείδηση ούτε αποτέλεσαν σκηνές άξιες λόγου που πρέπει να διατηρηθούν στην ιστορία. Οι φωτογραφίες του παγώνουν «μια στιγμή» που διαφορετικά θα διέφευγε της προσοχής. Μας ενδιαφέρουν γιατί δημιουργούν μια αν-αισθητική εμπειρία.

Δεν υπάρχουν σχόλια: