Τρίτη, 13 Μαρτίου 2012

Δόμνα Σαμίου: "Το μόνο που με στενοχωρεί με τον θάνατο είναι πως δεν θα βλέπω το φως του ήλιου"


"Άμμος της θάλασσας είναι τα τραγούδια μας και βγήκαν από ανθρώπους που ούτε πανεπιστήμια τέλειωσαν ούτε σχολειά. Κι όμως κρύβουν τόση σοφία, τα βλέπεις τόσο λιτά και απέριττα, να λένε όσα πρέπει να πουν, τίποτα παραπάνω και τίποτα λιγότερο" ("Αυγή" το 1998).

Η Δόμνα Σαμίου αυτή την άμμο την περπάτησε, τη σεβάστηκε, την προστάτευσε, τη λάτρεψε... Σε όλη της τη ζωή πάσχισε για τη διάδοση και την προβολή του δημοτικού μας τραγουδιού. Σε όλη της τη ζωή ερευνούσε και τραγουδούσε. Είδε το έργο της να αναγνωρίζεται εντός και εκτός ελληνικών συνόρων. Επικοινώνησε την ομορφιά του δημοτικού τραγουδιού στους νέους ανθρώπους και οι νέοι δέχτηκαν το δώρο της. Αυτή ήταν η μεγαλύτερη απ' όλες τις ανταμοιβές που έλαβε. Η μεγάλη ερευνήτρια και ερμηνεύτρια πέθανε το Σάββατο το βράδυ, από λευχαιμία, στα 84 χρόνια της. Η κηδεία της θα γίνει σήμερα στις 3 το μεσημέρι στο Νεκροταφείο της Νέας Σμύρνης.

Αεικίνητη, γεμάτη ζωντάνια, ευγενής, πρόσχαρη, δυο μάτια που έλαμπαν, ολόκληρη. Μιλούσε με πάθος για το τραγούδι και σε κάθε ευκαιρία σου ψιθύριζε κι ένα. "Για μένα το δημοτικό τραγούδι είναι το παν" μας έλεγε λίγες ημέρες πριν από την επετειακή παράσταση για τα 70 της χρόνια: «Η Δόμνα Σαμίου στο Μέγαρο Μουσικής: η γνωστή και άγνωστη Δόμνα», τον Οκτώβριο του 1998. Αφιερώθηκε ολοκληρωτικά σ' αυτό. Έπιασε το νήμα από 'κεί που της το παρέδωσε ο δάσκαλός της Σίμων Καρράς και συνέχισε μέχρι το τέλος της ζωής της να ανασκάπτει τα έγκατα της πολιτιστικής μας παράδοσης και οργώνοντας τη χώρα από άκρη σε άκρη να ανασύρει τραγούδια, να τα καταγράφει, να τα δισκογραφεί, να τα διαδίδει.

Για τον δάσκαλό της μιλούσε πάντα με σεβασμό. "Κοντά του δεν έμαθα μόνο βυζαντινή μουσική και τα τραγούδια του τόπου μας. Με δίδαξε, κυρίως, μια ολόκληρη στάση ζωής. Έμαθα πλάι του πώς να αντιμετωπίζω τα πράγματα με συνέπεια και ήθος". Αυτά άλλωστε ήταν και τα μεγάλα χαρίσματά της, μαζί με τη γλυκύτατη, καθαρή χωρίς τσαλίμια φωνή της.

Και η γενναιοδωρία της επίσης. Για τους ανθρώπους που τη βοήθησαν, τον Διονύση Σαββόπουλο που την έφερε στο "Ροντέο" το 1971, "στην καρδιά της χούντας", και της άνοιξε την άλλη πόρτα στη δημιουργική της διαδρομή. Την έμπασε στον κόσμο των συναυλιών και την άμεση επικοινωνία με το κοινό στην Ελλάδα και το εξωτερικό, με τους νέους κυρίως ανθρώπους στους οποίους πάντα απευθυνόταν και είχε βρει τον μοναδικό τρόπο, με το ταλέντο και την αμεσότητά της, να τους παίρνει με το μέρος της. Ή μάλλον με το μέρος του δημοτικού τραγουδιού. Τους σύστηνε την ομορφιά του, βλέπετε. "Δεν θα ξεχάσω τα νέα παιδιά, φοιτητές στην πλειοψηφία τους, που μαζεύονταν στο 'Ροντέο' σαν να πήγαιναν στο κρυφό σχολειό" μας έλεγε.

Έτρεφε σεβασμό για τους ομοτέχνούς της, τον Δοϊτσίδη, τον Αηδονίδη, για τον συμμαθητή της Λυκούργο Αγγελόπουλο. Για τη ζωή πάνω απ' όλα. Παρ' ότι αυτή δεν της χαρίστηκε. "Εμένα μ' αρέσει πολύ η ζωή. Το μόνο που με στενοχωρεί με το θάνατο είναι ότι θα 'ρθει κάποτε αυτή η μέρα που δεν θα βλέπω το φως του ήλιου".

Θύμωνε κιόλας η Δόμνα. Με όλους αυτούς που εμφάνιζαν διάφορα κατασκευάσματα ως δημοτικά τραγούδια. "Το δημοτικό μας τραγούδι, όπως και το παραμύθι, δεν έχει αφέντη. Πού ακούστηκε δημοτικό να έχει συνθέτη και στιχουργό; Εάν κάποιοι θέλουν να φτιάχνουν τραγούδια, ας φτιάχνουν... Τα δημοτικά μας τραγούδια αντιπροσωπεύουν άλλες εποχές, άλλες συνθήκες, άλλα ήθη. Ο καθένας μπορεί να φτιάχνει τραγούδια, αλλά οφείλουμε όλοι να σεβόμαστε αυτά που άφησαν οι παππούδες μας" έλεγε.

Παιδί προσφύγων από το Μπαϊραντί της Σμύρνης, η Δόμνα Σαμίου γεννήθηκε στην Καισαριανή στις 12 Οκτωβρίου 1928. Πέρασε δύσκολα παιδικά χρόνια. Σε παράγκα μεγάλωσε. Ορφάνεψε νωρίς. Κι όμως στα 13 της άρχισε η σπουδή της πλάι στον Σίμωνα Καρρά, στον «Σύλλογο προς Διάδοσιν της Εθνικής Μουσικής», ενώ παράλληλα φοιτά στο νυχτερινό Γυμνάσιο. Μια μαθητεία που θα διαρκέσει 20 χρόνια.

Το 1954 προσλαμβάνεται στο τότε ΕΙΡ, στο Τμήμα Εθνικής Μουσικής, όπου θα γνωρίσει τους σημαντικότερους λαϊκούς μουσικούς που συρρέουν στην Αθήνα λόγω εσωτερικής μετανάστευσης. Παράλληλα επιμελείται δίσκους, ραδιοφωνικές εκπομπές, κινηματογραφικές ταινίες. Το 1963 αρχίζει να ταξιδεύει στην επαρχία και να συγκεντρώνει μουσικό υλικό. Από τη ραδιοφωνία το 1971 μετά την εμφάνιση στο "Ροντέο", οπότε θα αρχίσει να δίνει συναυλίες σε Ελλάδα και εξωτερικό. Μετά το "Ροντέο" εμφανίζεται στο Φεστιβάλ Μπαχ στο Λονδίνο. Είναι η αρχή των συναυλιών της εντός και εκτός ελληνικών συνόρων, από την Ελλάδα στην Ευρώπη και από την Αυστραλία μέχρι τη Νότια Αμερική.

Το 1974 αρχίζει η συνεργασία με την Columbia και οι αλλεπάλληλες εκδόσεις δίσκων. Το 1976-77 με σκηνοθέτες τον Φώτο Λαμπρινό και τον Ανδρέα Θωμόπουλο γυρίζουν στην ελληνική επαρχία είκοσι επεισόδια για την εκπομπή της ΕΡΤ «Μουσικό οδοιπορικό». Το 1981 ιδρύεται ο Καλλιτεχνικός Σύλλογος Δημοτικής Μουσικής - Δόμνα Σαμίου με σκοπό τη διάσωση και προβολή της παραδοσιακής μουσικής και κυρίως την έκδοση δίσκων και τη διοργάνωση εκδηλώσεων με αυστηρές επιστημονικές και ποιοτικές προδιαγραφές, μακριά από τις απαιτήσεις των εμπορικών εταιρειών. Για την πολύτιμη προσφορά της τιμήθηκε με πλήθος διακρίσεων με αποκορύφωση την απονομή μεταλλίου από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Κ. Στεφανόπουλο το 2005.

Δεν υπάρχουν σχόλια: